Buitenland

Vijf vragen over de schadelijkheid van filtersigaretten

Rook van filtersigaretten bevat veel meer schadelijke stoffen dan de officiële opgave van fabrikanten. Dat blijkt uit een uitgebreid onderzoek van het RIVM naar honderd verschillende in Nederland verkrijgbare filtersigaretten.

De rook van één sigaret mag wettelijk maximaal 10 milligram teer, 1 milligram nicotine en 10 milligram koolmonoxide bevatten, gemeten volgens de ISO-methode. De onderzoekers van het RIVM gebruikten echter een methode die volgens hen een betere benadering is van de daadwerkelijk geïnhaleerde hoeveelheid sigarettenrook. Hun metingen van de gehaltes teer, nicotine en koolmonoxide kwamen hiermee 2 tot 26 keer hoger uit dan de ISO-waarde.

  • Wat is het verschil tussen de meetmethoden van sigarettenrook?

    De ISO-methode is een internationaal afgesproken standaard, waarbij sigaretten machinaal volgens een vast protocol worden opgerookt. Via metingen volgens deze methode wordt vastgesteld of sigaretten de maximumemissie van teer, nicotine en koolmonoxide niet overschrijden.

    Het RIVM gebruikte in plaats daarvan de Canadian Intense-methode. Dit komt meer in de richting van realistisch rookgedrag doordat de ventilatiegaatjes van het filter volledig worden afgeplakt en er dieper en vaker geïnhaleerd wordt. Want in de praktijk zal de roker de ventilatiegaatjes deels afdekken met vingers en lippen.

    De gaatjes in het filter beïnvloeden bovendien het rookgedrag. Door de extra aangezogen lucht krijgt de roker per trekje minder nicotine binnen. Om toch de gewenste hoeveelheid nicotine binnen te krijgen gaat de roker dieper, langer of vaker inhaleren, of zelfs meer sigaretten roken.

    Bij de Canadian Intense-methode is de duur tussen twee trekjes daarom gehalveerd tot 30 seconden en is het volume van een trekje 55 milliliter in plaats van 35 milliliter. Dat komt beter overeen met het inhalatiegedrag van de gemiddelde roker.

    Tegen die achtergrond is de Canadian Intense-methode ‘eerlijker’ dan de ISO-standaard, vindt het RIVM. De ISO-waarden geven namelijk eerder een indicatie van de hoeveelheid ventilatie in de filters dan van de hoeveelheid schadelijke stoffen die een roker binnen krijgt.

  • Lopen rokers nu opeens veel meer gevaar?

    Nee, aan de gezondheidsschade door roken an sich is niets veranderd. Sigaretten waren voor de RIVM-metingen even slecht als nu.

    Opvallend is echter wel dat veel van de geteste sigaretten vooral wat betreft hun teer- en koolmonoxide-uitstoot dicht tegen of precies op de wettelijke grens zitten. Uit de meetcijfers van het RIVM blijkt dat fabrikanten door het toevoegen van ventilatiegaatjes aan filtersigaretten, kunstmatig de uitstoot van schadelijke stoffen precies binnen de wettelijke normen konden houden. In de media is dit bekend geworden als de sjoemel-sigaret, die door ‘valse lucht’ gunstiger uit de test kwam. Die truc werkte prima in de ISO-test, maar bij de Canadian Intense-test vallen sigaretten door de mand.

    Strikt genomen houden tabaksfabrikanten zich aan de wettelijke normen, die in 2004 in Europees verband zijn opgesteld, omdat die nu eenmaal op de ISO-standaard zijn geënt. Maar dit geeft geen reëel beeld van het werkelijke gezondheidsrisico van verschillende soorten sigaretten.

  • Is het makkelijk de meetmethode voor sigaretten aan te passen?

    De regelgeving rond sigaretten is in Europees verband tot stand gekomen, en zal dus ook op dit niveau moeten worden aangepast. In 2014 is een nieuwe Europese Richtlijn voor de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten in gevoerd. Daarin staat dat de Europese Commissie gerechtigd is „om de methoden voor het meten van de teer-, nicotine- en koolmonoxide-emissies aan te passen, indien dit noodzakelijk is, op grond van de wetenschappelijke en technische ontwikkelingen”. Een wettelijke basis voor het overstappen naar een realistischer meetmethode zoals de Canadian Intense-methode is er dus al.

  • Waarom staan de teer- en nicotinegehaltes niet meer vermeld op sigarettenpakjes?

    Dat is verplicht volgens de nieuwe Europese richtlijn Tabaksproducten van 2014. De vermelding van de hoeveelheid teer, nicotine en koolmonoxide is afgeschaft omdat hier de misleidende suggestie vanuit zou kunnen gaan dat de ene soort sigaret minder schadelijk is dan de andere. Om diezelfde redenen zijn aanduidingen als ‘light’, ‘mild’ en ‘slim’ op sigaretten in de ban gedaan. In plaats hiervan is de vermelding „Tabaksrook bevat meer dan 70 stoffen die kanker veroorzaken” verplicht gesteld, naast de al eerder verplicht gestelde vermelding „Roken is dodelijk”.

  • Wat zegt de tabaksindustrie zelf?

    De grootste sigarettenfabrikant Philip Morris, bekend van Marlboro, zegt in een schriftelijke reactie dat het „aan de overheid” is om te bepalen met welke standaarden gemeten wordt hoeveel teer, nicotine en koolmonoxide sigaretten bevatten. „Wij houden ons dan ook aan de door de overheid opgelegde standaarden.”

    Als besloten wordt om niet langer de ISO-methode, maar de Canadian Intense-methode te hanteren, dan „zullen wij ons uiteraard aan de nieuwe regelgeving houden”, aldus de fabrikant. Maar bij zo’n strengere meetmethode horen volgens Philip Morris ook hogere maximumwaarden: „Als de Britse overheid zou besluiten om over te stappen van de snelheidsmeting in mijlen per uur naar kilometer per uur zou het immers ook volstrekt onlogisch zijn om de maximumsnelheid niet aan te passen.”