Gezondheid

Te veel ‘nare ervaringen’ op alle niveaus in de wielersport

Harde sport, dat wielrennen. Dat wist bijzonder hoogleraar sport en recht Marjan Olfers ook wel. Maar dit? „Jonge topwielrensters die onder elkaar trots vertellen dat ze niet ongesteld zijn, dat is toch niet normaal?” Geen menstruatie hebben als gevolg van extreem gewichtsverlies, want hoe minder kilo’s hoe harder je fietst. Alles voor een zo laag mogelijk vetpercentage. Een anonieme topwielrenster: „Er is altijd wel een ploegleider die zegt dat je te dik bent of een dikke kont hebt, of juist teveel bent afgevallen. (…) Je mensbeeld en wat gezond is raakt verknipt: zolang je maar licht bent, presteer je…”

Rapport ‘Opschakelen’

Het is een citaat uit het rapport ‘Opschakelen’, dat de Koninklijke Nederlandse Wielrenunie (KNWU) liet opstellen door onafhankelijk onderzoeksbureau Beke en de Vrije Universiteit. Onderwerp: grensoverschrijdend gedrag in de sport. Aanleiding waren getuigenissen van sporters over seksueel misbruik en intimidatie eind 2016, onder wie de (oud-) renners Petra de Bruin en Marijn de Vries.

Er is altijd wel een ploegleider die zegt dat je te dik bent of een dikke kont hebt, of juist teveel bent afgevallen

Anoniem Een topwielrenster

Zestig procent van de toprenners en een derde van de amateurs stellen in het onderzoek in het afgelopen jaar ‘nare ervaringen’ te hebben beleefd binnen hun sport. Juist bij de top, profwielrenners en leden van de nationale selecties, zijn de percentages het hoogst. De negatieve ervaringen variëren in die categorie van roddelen en pesten (28%) en dwang of chantage (41%) tot seksueel grensoverschrijdend gedrag (13%). Dit laatste betreft seksuele opmerkingen (acht meldingen), ongewenste aanrakingen (vier keer) en seksueel lastigvallen op sociale media (drie keer).

„Het is een cultuurkwestie”, concludeert criminoloog Anton van Wijk, die dinsdag samen met Olfers het rapport overhandigde aan KNWU-directeur Vincent Luyendijk. Met name verbaal geweld, chantage en dwang zitten volgens hem in de wielercultuur ‘ingebakken’. Ploegleiders, trainers maar ook ouders leggen vaak extreem veel druk op jonge sporters. Zo vaak, dat renners het bijna normaal beginnen te vinden. Van Wijk: „Het is een harde sport, ‘dit hoort erbij’ wordt dan al snel gezegd.”

Debat in Tweede Kamer

Eind 2017 presenteerde een commissie onder leiding van Klaas de Vries in opdracht van sportkoepel NOC*NSF en rapport over seksuele intimidatie en misbruik in de gehele sport, waarover de Tweede Kamer deze woensdag debatteert. De KNWU is de eerste sportbond die zelf onderzoek liet doen in de eigen sport. De onderzoekers enquêteerden digitaal en op anonieme basis 218 toprenners – profs en leden van de nationale selecties – en ongeveer 9.000 amateurs, van wie respectievelijk 113 en 2.070 ondervraagden reageerden. „Een hoge respons”, vindt Van Wijk.

Lees ook het interview met Klaas de Vries, voorzitter van de onderzoekscommissie naar misbruik in de sport