Buitenland

Steeds meer vergiftigingen door xtc

Vergelijk xtc-gebruik even met het consumeren van een gewoon product, zegt Esther Croes. Zij is onderzoekster bij het Trimbos Instituut, een kenniscentrum voor drugsonderzoek en verslavingszorg. Een supermarkt verkoopt plastic poppetjes, leuk voor de kleine kinderen. Maar de oogjes van die poppetjes blijken los te zitten, peuters likken ze er gemakkelijk af en kauwen erop. Gevaarlijk. Eén kind stikt er bijna in. Logisch gevolg: al die poppetjes worden uit de handel gehaald.

Dan xtc. Eén op de 250 xtc-slikkers op een dancefeest of festival belandt op een EHBO-post, volgens Croes. Een kleine groep van hen verkeert zelfs in levensgevaar – „echt op het randje”. Reactie van de andere gebruikers? Boeien. Eigen schuld. Gebruik je het middel slim, dan gebeurt er niks; dit overkomt mij niet. Dat is onzin, zegt Croes. „Xtc is geen onschuldig middel. Het is een onderschat probleem.”

Xtc-sterfgeval vaak niet onderzocht

Hoeveel mensen exact aan xtc overlijden is lastig meetbaar. Een vergiftiging is op het eerste gezicht namelijk niet te herkennen. Daarvoor moet toxicologisch onderzoek worden verricht. Het NFI kan dat onderzoek uitvoeren, maar dan moet een officier van justitie een strafbaar feit vermoeden. Denk daarbij aan een geval waarbij de xtc-pil door iemand anders is toegediend. Is dat vermoeden er niet, dan wordt er ook geen verder onderzoek uitgevoerd en blijft in het midden of xtc wel of niet de doodsoorzaak is. Bijkomend probleem is dat er bij het NFI in de afgelopen paar jaar veel is bezuinigd, waardoor er ook minder capaciteit is voor dergelijk onderzoek.

In opdracht van het ministerie van Volksgezond, Welzijn en Sport (VWS) onderzocht Croes met haar collega’s xtc-gebruik in Nederland. Het is de eerste keer dat er groot onderzoek is gedaan naar acute xtc-ongevallen in Nederland. De aanleiding: tabletten met extreem hoge mdma-waarden – 150 milligram per pil gemiddeld, een verdubbeling ten opzichte van de jaren negentig – doken de afgelopen jaren op. Tegelijkertijd zagen de EHBO-posten op festivals en feesten het aantal ernstige incidenten met de drug stijgen. Wat is er aan de hand?

De onderzoekers van het Trimbos Instituut doken in de cijfers van het aantal xtc-doden en -vergiftigingen. Het aantal doden in de periode 2006-2015, de kenmerken van xtc-gebruikers en het aantal vergiftigingen in de periode 2009-2015 werden onder de loep genomen. Twee dingen wil Croes echt even gezegd hebben: 97 procent van de Nederlanders heeft het afgelopen jaar geen xtc gebruikt en het aantal lichte xtc-incidenten is de afgelopen iets gedaald.

Tot zover het goede nieuws. Tussen 2006 en 2015 noteerde het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) 21 sterfgevallen die geheel aan xtc zijn toe te schrijven. En 47 gevallen waarbij het middel mede bijdroeg aan de dood. Dat lijkt niet veel, zegt de onderzoekster, 7,5 doden per jaar, terwijl alleen al in 2015 380.000 Nederlanders een pilletje namen. Croes: „Maar het gaat erom dat dit een vermijdbaar risico is. Deze mensen hadden niet hoeven sterven.” Daarnaast zijn die sterftecijfers totaal incompleet. „Wat een beetje rondkomt aan data proberen we te verzamelen. Ik pleit hard voor een landelijke registratie.”

Grootschalige evenementen

Dan de vergiftigingen. Het aantal ernstig vergiftigde xtc-slikkers is de afgelopen jaren fors toegenomen, volgens het onderzoek. Tussen 2009 en 2015 telde het Trimbos bijna 8.400 xtc-gerelateerde incidenten, ruim eenderde van het totaal aantal drugsincidenten, zo blijkt uit de Monitor Drugsincidenten (MDI). De MDI wordt samengesteld uit data van ambulancediensten, afdelingen Spoedeisende Hulp (SEH), (stads)ziekenhuizen en politieartsen in acht regio’s en EHBO-posten van grootschalige evenementen.

In genoemde periode nam het aandeel matige en ernstige vergiftigingen (gevolgen: coma, psychoses, oververhitting, hartproblemen) door xtc toe van 7 naar 28 procent. En ook in 2016 is van een daling geen sprake, zegt Croes, hoogstens een stabilisatie. Volgens de onderzoekster ligt het werkelijke aantal ernstige intoxicaties nog hoger: „Er zijn maar twee politiediensten die ons van cijfers voorzien en slechts een fractie van de SEH’s levert gegevens.”

Lees meer over online drugshandel: Veel likes voor de xtc-dealer