Buitenland, Tech

Shakespeariaans politiek drama Maleisië

Wanneer er op 20 september 1998 hard op de deur wordt geklopt van de Maleisische politicus Anwar Ibrahim (1947), kruipt een zesjarige meisje onder de tafel. Van daaruit ziet ze hoe agenten haar vader mee nemen. „Een slechte man, de premier, wil je vader de gevangenis in hebben”, vertelt haar moeder. Ze had gelijk: haar vader werd mishandeld en, nadat hij enkele dagen buiten bewustzijn was, op de foto voor het politiedossier gezet: in blauw pak, met blauwe slippers aan zijn voeten en een blauw oog kijkt hij kwaad de camera in, de armen gestrekt, de vuisten gebald. Een bordje met het nummer 28/98 hangt om zijn nek. Zijn dochter zou het jaren later allemaal in haar memoires opschrijven.

Het was niet de laatste keer dat Anwar gevangen werd gezet. In 2015 belandde hij opnieuw voor drie jaar in de cel. Beide keren werd hij schuldig bevonden aan sodomie. Een nepaanklacht – iedereen wist dat het hier om een politieke arrestatie ging. Vanaf zijn veroordeling stond Anwar dan ook symbool voor de beperking van vrijheid in Maleisië. Bij zijn vrijlating en het kwijtschelden van zijn strafblad woensdag barstte in de Maleisische hoofdstad een enorm feest los met tienduizenden aanhangers die de vrijheid van hun leider en de „gouden toekomst” van hun land vierden.

Anwar begon zijn politieke carrière als studentenleider en oprichter van de Maleisische Islamitische Jeugdbeweging (ABIM). Toen hij in 1982 een politieke draai maakte en zich aansloot bij de regerende partij UMNO van Mahathir Mohamad (1925), werd dat door zijn aanhang als verraad gezien. Voor UMNO daarentegen was hij een geschenk. Anwar werd vice-premier en verwierf, mede dankzij zijn boek The Asian Renaissance (1993), een reputatie als de politieke intellectueel van Azië bij uitstek. Met vooruitziende blik kwam Time op 6 december 1997 met een cover waarop Anwar stond afgebeeld. Het opschrift luidde: ‘De nr. 2 van Maleisië is de rijzende ster van zijn generatie, maar geeft Mahathir hem een kans?’

Koningsdrama’s

Nee, bleek een jaar later het antwoord. Anwar had in 1998 korte tijd Mahathir vervangen als premier tijdens diens afwezigheid. Hij voerde zijn eigen plannen door, waarna de twee op ramkoers lagen. Een smakeloos proces, waarbij zelfs een matras naar binnen werd gesleept om aan te tonen dat Anwar seks had gehad met de chauffeur van zijn vrouw, duurde voort. Anwar werd veroordeeld tot vijftien jaar cel. Toen Najib Razak (1953) premier werd, kwam hij in 2004 vrij. Als oppositieleider van de partij van de PKR werd Anwar wederom te groot en te machtig. In 2013 was het weer raak. Deze keer was het Najib die hem liet opsluiten.

Het zag ernaar uit dat Anwars carrière voorbij was en dat Najib nog een eeuwigheid premier zou blijven. Totdat vorige week bij de verkiezingen Mahathir verrassend tot premier werd gekozen. Anwars vroegere vriend en latere aartsvijand had zich opgeworpen als oppositieleider. Hij kon naar eigen zeggen niet meer aanzien hoe corrupt Najib was. Met de belofte om tijdelijk premier te worden, Anwar vrij te laten en dan binnen afzienbare tijd voor hem plaats te maken, won Mahathir de verkiezingen.

Anwar zal niet verbaasd hebben opgekeken. In de cel had hij namelijk alle koningsdrama’s van Shakespeare gelezen. Vriendschap, verraad en machtsverlies waren hem al vertrouwd: op de dag van Anwars vrijlating kreeg Najib een uitreisverbod en is een corruptie-onderzoek tegen hem heropend. Anwar zal binnen twee jaar weer premier worden, belooft Mahathir.