Entertainment

Museum Boijmans Van Beuningen jarenlang naar Rotterdam-Zuid

In zijn werkkamer ligt op een kastje een witte bouwhelm. Er bovenop gemonteerd, in hetzelfde formaat maar dan met de bolle kant naar beneden: de spiegelende kom van het nieuwe Collectiegebouw van Museum Boijmans Van Beuningen, een openbaar kunstdepot dat in werkelijkheid zes verdiepingen gaat tellen en veertig meter hoog wordt. Directeur Sjarel Ex droeg de helm vorig jaar bij het slaan van de eerste paal, hij zet hem nog wel eens op tijdens een fundraising-diner.

Wanneer het Collectiegebouw in het voorjaar van 2021 opent, zal Rotterdams belangrijkste kunstmuseum Boijmans Van Beuningen zélf al twee jaar dicht zijn. Het museum „is aan het eind van zijn Latijn”, zei directeur Ex toen de sluiting vorig jaar december bekend werd gemaakt. Regelmatig is er wateroverlast, verouderde elektra betekent risico op brand en ook zit het gebouw vol asbest. De renovatie gaat zeker drie à vier jaar duren.


Lees ook: Boijmans piept, kraakt en lekt

Sinds hij weet dat het museum gaat sluiten, is Sjarel Ex op zoek naar een vervangende locatie. Of preciezer: naar manieren om te voorkomen dat de ruim 300.000 bezoekers die Boijmans Van Beuningen nu jaarlijks trekt, mogelijk gaan afhaken.

Meest opvallende uitkomst van die zoektocht: Boijmans Van Beuningen gaat zijn intrek nemen in de oude V&D op het Zuidplein – ‘op Zuid’, zoals dat heet in Rotterdam. Een beetje alsof het Rijksmuseum tijdens de verbouwing zijn heenkomen had gezocht in de Amsterdamse Bijlmer.

Want Zuid, het gebied beneden de Maas met pakweg 200.000 inwoners, is hét probleemgebied van Rotterdam: gemiddeld zijn de inkomens er lager, de schoolresultaten zijn slechter, er is meer werkloosheid en meer criminaliteit. De problemen zijn zo nijpend, dat voor het gebied vijf jaar geleden een ‘Nationaal Programma Rotterdam Zuid’ is opgezet. Niet echt een plek voor een kunstmuseum, zou je denken.

Hoe is het zo gekomen?

Sjarel Ex: „Het was een zoektocht door de stad, we zijn overal geweest. Vaak kom je dan architectuur tegen die al op een bepaalde manier is gedefinieerd. Het oude postkantoor, bijvoorbeeld. Of de Van Nellefabriek. Die was ons aangeraden, maar daar is te veel daglicht voor een museum. Want er zijn natuurlijk ook eisen: goed gereguleerd licht, een laag, stabiel vochtigheidsniveau, dat je er bewaking kunt hebben. Toen zagen we deze waanzinnige ruimte, grote verdiepingen van kaal beton zonder tussenmuren. Daar kun je goed mee werken: je kunt er bouwen, dingen veranderen, mensen ontvangen.”

“Wij hebben als museum veel gezichten”

Sjarel Ex, directeur Boijmans Van Beuningen

Het was dus niet de plek waar jullie meteen gingen kijken?

„Nee, maar vervolgens vonden we het wel mooi vanwege het onverwachte perspectief. Zuid staat onderaan alle statistieken, iedereen praat erover als een probleemgebied. Maar als je er bent, zie je ook dat het een hele eigen dynamiek heeft. De vooroordelen erover zijn minstens zo groot als de problemen. Dus op een gegeven moment dachten wij: met een icoon als het Boijmans naar Rotterdam-Zuid, dát is nog eens een spannende stap.”

Is een kunstmuseum welkom op Zuid, denkt u?

„Dat is de vraag, dat weten we niet: op dit moment zijn kunst en cultuur er niet in overmaat aanwezig. Wij denken dat het voor ons een interessante leerperiode kan zijn: een nieuw, jong en divers publiek leren kennen. En ook andersom: dat we iets kunnen betekenen voor dat deel van de stad, dat zo dichtbij is en toch zo ver weg. We kunnen er onze programmering van design en hedendaagse kunst uitproberen, waarbij we ons tegelijk laten voeden door wat daar al is aan grassroot-creativiteit.”

Maar dat wordt al veel meer gedaan in Rotterdam: creativiteit van onderop aanwenden. Terwijl Boijmans Van Beuningen nu juist een van de paar topklasse-instituten van de stad is.

„Dat blijven we ook. We blijven onszelf, met kunst van kwaliteit gevoed door de omgeving. Er komen in die nieuwe locatie een aantal geklimatiseerde kamers voor top-kunst, maar niet te veel. Dat zou ook te duur zijn.”

Dus Picasso en Pieter Bruegel verhuizen niet mee naar Zuid?

„Nee, voor de vaste collectie hebben we een ander programma, ‘Boijmans bij de Buren’. En zo prozaïsch als dat klinkt, gaat het ook worden: je zult onze collectie straks aantreffen in allemaal andere musea in de stad.”

En waar stuurt u dan uw gebruikelijke publiek naar toe? Naar de Buren of naar Zuid?

„Naar beide.”

Hoe prijst u ‘Boijmans op Zuid’ aan? Uw bezoekers komen niet naar het museum om kennis te maken met Rotterdam-Zuid.

NRC Cultuurgids

Wat moet je deze week zien, horen of luisteren? Onze redacteuren tippen en recenseren.

Inschrijven

„Nou, dat is de vraag. Ik denk dat je met zo’n instituut een hele mooie versmelting kan laten zien tussen kunst en de hedendaagse energie van de stad. Wij hebben als museum veel gezichten. We zijn ook dat jonge museum, met aankopen van gisteren en eergisteren, we volgen kunstenaars in de stad.”

Wat gaat het kosten om ‘Boijmans op Zuid’ te realiseren?

„We denken dat we het pand voor zes miljoen euro bruikbaar kunnen maken. En dan hebben we per jaar een programma-budget nodig om er echt mee te gaan werken. ‘Boijmans op Zuid’ kan alleen als een kring van ideële investeerders zowel in het vastgoed als in het programma investeert. Daar zijn we druk mee bezig, we hebben in elk geval genoeg nu om zeker te zijn van een start. We hebben geen extra geld nodig van de gemeente hiervoor, we zijn natuurlijk wel heel benieuwd wat de gemeenteraad ervan vindt.”

Kunt u iets zeggen over aantallen bezoekers die u verwacht?

„Nee, dat kan ik niet. Het is ook niet het belangrijkste. Het belangrijkste is dat je er straks iets ziet wat je niet kent, waar je nog over praat als je thuiskomt en waar je ideeën van krijgt. Dát zou daar moeten gebeuren: mensen leren om te dromen. En dat is niet makkelijk. Dat ‘Boijmans op Zuid’ dat even gaat doen, is niet gezegd.”

Door: https://lyrics.az & https://azlyrics.com.az