Maatschappij

Lood in Groenland toont het lot van de Romeinen

Je kunt 1.900 jaar historie vangen in een staaf ijs van 422,87 meter. En als je daaruit blokjes van 1 bij 0,035 bij 0,035 millimeter snijdt, kun je dat ijs lezen als een boek over de Romeinse geschiedenis. Elke flinter is een bladzijde van een jaar. Veroveringen, epidemieën en burgeroorlogen trekken aan je oog voorbij – in de vorm van loodafzettingen die in het bevroren water zijn verstild.

Het was al langer bekend dat in het ijs op Groenland Romeinse loodemissies te vinden waren: de uitstoot van mijnen die eeuwenlang door de wind daarheen gedragen is. In deze mijnen werd galeniet gewonnen, een mineraal dat in de Oudheid de belangrijkste bron was voor lood en zilver. Tot op heden konden de emissies die bij deze lood- en zilverproductie vrijkwamen wel aan bepaalde periodes worden gekoppeld, maar niet aan een precies jaartal.

Een groep onderzoekers van de universiteit van Oxford is er nu met nieuwe meetmethoden echter in geslaagd de looduitstoot tussen 1.100 voor Christus en 800 na Christus van jaar tot jaar in kaart te brengen. Ze publiceerden er in mei over in de Proceedings of the National Academy of Sciences. Het lijkt erop dat de toe- en afname van lood in de atmosfeer nauw verbonden is met belangrijke gebeurtenissen in de Romeinse geschiedenis. Romeinen gebruikten lood voor van alles.

Het onderzochte ijs is in 1998 in Groenland uitgeboord en ligt opgeslagen in een vriezer in Kopenhagen. Voor de bestudering van het door hen gewenste tijdvak, gebruikten de wetenschappers uit Oxford de ijslaag die tussen 159,56 en 582,43 meter diepte was aangetroffen. Met een speciaal voor onderzoek aan ijs ontwikkelde massaspectrometer van het Desert Research Institute (DRI) in Nevada werden de monsters vervolgens onderzocht op een dertigtal chemische elementen en isotopen, waaronder lood.

Lees ook: Caesar schreef nepnieuws. Of toch niet?