Tech

Hoe Russen kijken naar het stalinistische verleden

Na alle uren die zijn besteed aan de aangeharkte Russische werkelijkheid van een niet nader te noemen sportevenement, besloot NPO 2 woensdagavond laat de aandacht te verleggen naar de minder aaibare aspecten van het rijk van ‘Vladimir de Vierde’ en zijn bewoners. De EO zond de documentaire De rode ziel uit, waarin Jessica Gorter zich verdiept in hoe ogenschijnlijk willekeurige Russen zich rekenschap geven van het stalinistische verleden.

De openingsscène is er een om in te lijsten: we zien twee oude dametjes op het Rode Plein. Ze zijn van het type dat je zou helpen met oversteken als het plein niet al autovrij was. „Let op”, zegt het ene oude dametje zodra de camera draait. „Nu gaan ze ons provoceren.”

Gorter stelt, op de verjaardag van Stalin, een vrij onschuldige vraag over hun herinneringen aan de sovjettijd. Die associëren ze vooral met de overwinning in de oorlog, met de grootsheid van hun land, met mensen in de ruimte.

Een zeer oude vrouw die zich bij de groep gevoegd heeft, relativeert de misdaden. „Al die mannen die terug kwamen uit, hoe heet het ook alweer, die waren beresterk geworden.” De Goelag als fitness – zo had ik het nog niet bekeken.