Buitenland, Tech

Hoe praat je over religie in de klas?

Door: Karim Amghar

Religie is een beladen onderwerp aan het worden. Wat in het verleden spiritualiteit was, wordt nu een bedreiging, op de werkvloer en in de bestuurskamers. Wie een religie bekritiseert, wekt woede op. Het praktiseren van een religie wordt gezien als slecht tot het tegendeel is bewezen.

Dit is nergens zo zichtbaar als in het onderwijs. Ik heb als trainer vaak gesprekken met docenten, studenten en teamleiders over het bespreekbaar maken van ‘moeilijke onderwerpen’. Zelfs als ik zeg dat ik moslim ben (als dat al niet zichtbaar is) stelt men mij bijna direct vragen als “wat vind je van de positie van vrouwen?” Of “wat vind je van het invoeren van de sharia in Nederland?” Met andere woorden, bewijs eerst even dat je niet aan de verkeerde kant staat en dan pas kunnen we een goed gesprek met elkaar voeren.

Zich moeten verdedigen

Die sfeer heerst ook in het klaslokaal. Religieuze jongeren hebben constant het gevoel zich te moeten verdedigen. Dit maakt de gesprekken over religie moeilijk. Veel docenten hebben het gevoel dat ze op eieren lopen want door deze spanning kunnen jongeren nauwelijks kritiek aan.

Zo ontstaat een wisselwerking waarbij de docent kritisch is, de student het gevoel heeft aangevallen te worden en zich te moeten verdedigen en dus vervelend reageert. Hierdoor wordt de docent boos en stuurt hij de student vaak weg of gebruikt die zijn/haar autoriteit om het gesprek een andere wending te geven.

Tijdens een training over diversiteit in een klas viel mij dit op. De docenten zeiden meteen dat studenten zich gewoon aan de regels in Nederland moeten houden. ,,Als de Islam dit tegenhoudt, dan moeten we dit wel aanpakken”, voegden ze daar aan toe. Het gesprek ging puur over diversiteit en wat diversiteit met zich meebrengt.

Een docent had al heel lang de behoefte om hierover te praten. Ik ben toen een keer met deze docent de klas in gegaan om religie bespreekbaar te maken. Aan het begin merkte ik dat zowel de docent als de student er heel veel moeite mee had. De sfeer was gespannen, veel jongeren die normaal graag mee praten, keken vooral naar beneden.

Jezus

We besloten met zijn allen dus om eerst een veilige sfeer te creëren. ,,Gewoon chill kletsen over religie en waarom dit belangrijk is” was mijn opmerking. Er kwamen mooie, persoonlijke verhalen naar boven. De sfeer werd ontspannen en dit was ook zichtbaar aan de docent. ,,Dat dit ook bij jouw religie hoorde wist ik echt niet.. wij hebben dit ook” aldus de desbetreffende docent, toen hij hoorde dat moslims net als christenen geloven in Jezus.

Wat je vooral niet wilt is dat een docent boos het gesprek domineert in het klaslokaal. Je wilt dat er een ontspannen “chille” sfeer is zodat het gesprek relaxed en ontspannen kan verlopen. In een veilige, sociale context komen studenten makkelijker los, kunnen ze tegen kritiek en kunnen ze competenties leren om kritisch te denken.

Laat het gesprek niet te beladen zijn, dat gaat ten koste van de inhoud. Docenten zijn ook maar mensen met gevoelens. Het is dus oké dat je in sommige gevallen een onaangenaam gevoel hebt bij bepaalde uitspraken. Probeer als professional dit gevoel soms te uiten door te inspireren en niet met boosheid over te halen. Met boosheid creëer je alleen maar sociaal wenselijk gedrag tijdens de les. Eenmaal buiten het klaslokaal ontwikkelen de radicale ideeën van de student in kwestie zich alleen maar door.

In veel klassen waar ik ben geweest voor een training is de sfeer bij onderwerpen als religie gespannen. Hier hebben we als Nederland nog een hoop te winnen. Daarvoor moeten we als overheid stappen ondernemen om het gesprek over religie relaxed te houden en het goede voorbeeld te geven. Op dit moment is er teveel egomanie en trots bij het gesprek over religie in de politiek. Er is geen hulp voor mensen die radicaliseren maar alleen straf. Terwijl er genoeg bewijs is dat alleen straffen niet werkt. Laten we rustiger omgaan met religie, vrijheid en kalmte te creëren in de klaslokalen zodat het spoedig weer alleen maar hoeft te gaan over inspirerende dingen!

Karim Amghar is docent omgangskunde aan mbo en hbo en radicaliseringexpert bij wijwijs.nl.