Tech

En toen waren er nog maar zeven

Helen Basten (eigenaar van een festivalproductiebureau) is na 29 dagen nog positief over het project: „Ik had echt niet zien aankomen dat het zo’n groot gevolg zou hebben op hoe ik mijzelf tot de buitenwereld verhoud”, vertelt ze. „Tijdens de telefoonruil hebben we als deelnemers meerdere malen tegen elkaar gezegd dat we steeds aan het bedenken waren hoe we een foto van dit alles op Facebook of Instagram zouden kunnen zetten. Na vier weken kom ik er achter dat daarover nadenken alleen al impact heeft op je gevoel. Bij het overwegen van het maken van een foto ben je al bezig met bijvoorbeeld grappig zijn omdat je hoopt dat mensen jou leuk vinden. Nu ben ik meer in het moment.”

Experiment smartphone

Wat verandert er in je leven als je géén constante bron van afleiding meer bij je draagt?

Dat onderzoekt NRC gedurende zes maanden met acht vrijwilligers. De deelnemers worden getest en houden zelf ook bij wat er verandert, en waar ze tegenaan lopen. NRC publiceert met regelmaat in de krant en op nrc.nl hoe het de deelnemers vergaat.

En het levert meer dan dat op: „Ik durf ineens keuzes te maken die ik voorheen helemaal niet durfde. Gewoon ergens níét heengaan. Vroeger kwam er de hele dag getoeter uit die telefoon: ‘kijk, wat ik voor gaafs doe, kijk wat hier aan de gang is, moet je hier niet bij zijn, en wat vind je ervan?’ Ineens heb ik tijd om gewoon na te denken.”

Ook Ad, de verloofde van Helen merkt een verandering. „Ze heeft meer focus, ze leest veel meer en sport ook meer. Ze heeft duidelijk tijd over.”

Maar het is niet alleen maar een jubelverhaal, zegt hij. „Ze voelt zich soms ook eenzaam. Out of the loop. Eerst zat ze vaak hele avonden met vrienden te appen. Dat contact is nu weg en ze zegt dat ze dat mist.”

Ze kan niet meer in een appgroep om wielrenafspraken te maken, ze kan geen groepsuitjes meer organiseren. Voorheen had ze meermaals dagelijks contact via Whatsapp met haar moeder. Nu is dat vervangen door bezoekjes en telefoontjes. Helen ervaart het als een dieper en beter contact, maar haar moeder is het daar niet helemaal mee eens: „Ik mis vooral de foto’s van de kleinkinderen, die kwamen soms meerdere keren per dag”, zegt Hennie. „We spreken elkaar nu wel ineens zomaar een half uur aan de telefoon en ze komt vaker langs. Dat is fijn. Maar liever heb ik dat ze haar smartphone weer gewoon terugneemt.”

Ook op haar werk wordt de druk opgevoerd. „Laatst ging een collega kijken naar een monument dat was geplaatst op het terrein van een groot festival dat we organiseren”, vertelt Helen. „Dat monument staat nu midden op de plek waar we de hoofddansvloer hadden bedacht. Normaal zou hij dan foto’s met begeleidende tekst sturen.” Nu ontving ze alleen één sms.

Geen smartphone hebben blijkt in de festivalwereld onwerkbaar. „We zijn allemaal gewend elkaar elk moment van de dag te kunnen appen, messengeren en slacken”, zegt collega Peter. „Er is een noodzaak om direct antwoord te krijgen. De smartphone heeft de werkwijze van nu voor een groot gedeelte bepaald. Dat kun je leuk vinden of niet, maar het is nu eenmaal zo.”

Op 31 mei stuurt Helen Basten een e-mail :

This is it. Zo weinig nummers bij me hebben, niet kunnen appen tijdens shows (dan kun je vanwege het geluid niet bellen) en last minute dingen regelen, het gaat niet.

Ze stapt uit het project.

Is onze wereld intussen zo ingericht dat je zonder smartphone niet meer kunt werken of contact onderhouden met vrienden en familie?

Filosoof Hans Schnitzler verwijst in antwoord op die vraag naar een stuk uit zijn boek Kleine filosofie van de digitale onthouding, waarin hij in gesprek gaat met millennials die een digitale detox van een week hebben ondergaan. „Sommige studenten vertelden dat ze bijna vijandig werden benaderd toen ze over hun detox vertelden en dat ze het verwijt kregen dat het ‘asociaal’ was,” vertelt hij. „Nu waren ze immers niet bereikbaar en moest de ander zich aanpassen.”

Lees ook: Een weekje digitale detox doet wonderen voor de concentratie, ondervonden de studenten van Hans Schnitzler