Buitenland, Tech

Eisend en dreigend dwingt Trump op de NAVO-top ‘succes’ af

Met zijn snoeiharde uithaal naar Duitsland dat „veel te weinig investeert in defensie”, zette de Amerikaanse president Donald Trump de NAVO-top woensdag meteen op scherp.

Stevende dit af op een mislukking?

Het was slechts „een agressieve aftrap”, zegt een betrokken diplomaat. Trump hield zich de rest van de dag in, volgens NAVO-bronnen. Trump verzond nog een nachtelijke tweet. Maar de herhaalde boodschap daarvan – „wat hebben we aan de NAVO als Duitsland miljarden betaalt aan gas uit Rusland?” – maakte op de leiders van de andere 28 NAVO-landen nog maar weinig indruk. De Franse president Macron pakte voor het slapen gaan nog ontspannen een terrasje in het centrum van Brussel.

Maar donderdagochtend, op dag 2 van de top, zorgt Trump opnieuw voor grote onrust. Uit de zaal waar de leiders weer aan tafel zijn gegaan, komen de eerste geruchten naar buiten over een nieuwe woede-uitbarsting van Trump. „The shit hits the fan!”, zegt een diplomaat. Ofwel: dit loopt fout!

Trump eist meer defensiegeld

Trump heeft duidelijk gemaakt dat hij de top niet wil afsluiten zonder harde toezeggingen dat elk land zich gaat houden aan NAVO’s 2 procentnorm: iedere bondgenoot zou minstens 2 procent van het bruto binnenlands product moeten uitgeven aan defensie. De VS zitten ruim boven de 3 procent. De meeste bondgenoten, inclusief Nederland, zitten ver onder de 2.

Op een eerdere top, in Wales in 2014, spraken de NAVO-landen af te zullen „streven naar 2 procent in 2024”. Maar Trump neemt geen genoegen meer met beloftes. Hij wil besluiten, en snel graag. Achter gesloten deuren zou Trump er zelfs een deadline aan hebben verbonden: 1 januari 2019, meldden verschillende persbureaus. Trump zou de leiders zelfs hebben gedreigd dat de VS anders maar beter hun eigen koers op gebied van defensie gaan varen. Lees: buiten de NAVO om.


Lees ook: Trump voert druk op: geen plannen maar beslissingen

Trump blijft een ‘stabiel genie’

Een uur later dooft in de bomvolle persruimte het zaallicht en verschijnt een ontspannen Trump in de spotlights. Heeft hij gedreigd met een eigen koers buiten de NAVO om?, wordt hem meteen gevraagd.

„Daarmee zou ik inderdaad kúnnen dreigen”, zegt Trump. „Maar dat hoeft niet. Want de anderen gaan méér uitgeven en dat gaan ze veel sneller doen.” De deadline van 1 januari 2019 noemt hij niet. „Maar verwacht dat het gaat gebeuren in een korte periode van een paar jaar.” Natuurlijk, voegt Trump er aan toe, begrijpt hij dat regeringsleiders er „thuis in hun parlementen nog goedkeuring voor moeten krijgen.”

De top begon „heftig”, zegt Trump, „maar eindigt in opperbeste stemming.” Met humor pareert hij de vraag of hij straks, aan boord van de Air Force One, tweets gaat sturen die hier haaks op staan, zoals na de laatste G7-top. Trump: „Ik ben zeer consistent, ik ben een stabiel genie.”

De NAVO wordt „rijker en sterker”. En met dat verhaal wil Trump naar Poetin die hij maandag in Helsinki ontmoet. „Ik zal Poetin vertellen dat alle NAVO-landen zich nu echt gaan houden aan de 2-procentnorm.”

En wég is Trump. Eerst naar Londen. Daarna naar zijn golfbaan in Schotland – „ik heb over de hele wereld onroerend goed” – om zich in alle rust voor te bereiden op ‘Helsinki’.

Amerikaans wapentuig te koop

In een kleine perszaal verderop kijkt premier Mark Rutte terug op twee dagen die werden gedomineerd door Trump. „Wij hebben hem laten zien, dat bij ons allen het gevoel van urgentie leeft om met extra versnelling in de buurt van die 2 procent te komen.” Rutte heeft nog wel een zorg: „We moeten het op termijn wel allemaal nog kunnen uitgeven.”

Maar daarvoor had Trump eerder op de dag al de oplossing aangedragen. „De VS gaan de anderen helpen bij hun defensie-aankopen. Want wij hebben het beste van alles.”