Buitenland

Een nuttig denkfeest met gaming en dating

Geen geklaag van havisten over het examen filosofie. Terecht, voor wie goed geleerd had, moet het een eitje zijn geweest. Naast kennisvragen bood het mogelijkheden het geleerde toe te passen op gaming, dating, vakantie en missverkiezingen. Tegen mopperaars zou ik zeggen: te moeilijk? Dan ligt het aan jezelf!

Als we tenminste zouden weten wat dat zelf nu precies is. Bestaat het uit je psychologische continuïteit (Parfit)? Uit je idem-identiteit – dat wat hetzelfde blijft door de tijd heen – dan wel je ipse-identiteit – het zelf dat zich tot het zelf verhoudt (Ricoeur) – of je praktische identiteit – dat wat je op een bepaald moment waardevol vindt (Korsgaard)?

Ik verloor mij al gauw in de casuïstiek. Die sprak zo tot de verbeelding dat ze me motiveerde alle theorieën te willen bestuderen. Kan een jong meisje zelf weten of ze aan een missverkiezing wil meedoen? Hoe het komt dat we ons een eerste goede week vakantie positief herinneren, maar dat met een tweede goede week erbij de waardering verder omhoog kan schieten? Uiteraard brengt de kritische filosofie de verwarring alleen maar op een hoger niveau, maar wat had ik destijds graag kennisgemaakt met de filosofen die je kunnen helpen bij dit soort vragen.

Tijdens mijn eerste eindexamen filosofie beet ik mij een tijd lang vast in de avatar-kwestie. Het betrof het kiezen van je avatar in een spel dat Rust heet. Aanvankelijk speelde iedereen Rust met dezelfde avatar: die van een blanke man. Na een update bepaalde toeval of je als man of vrouw speelde, een lichte of donkere huidskleur hebt. De examenvraag ging over de identiteitsrel die ontstond onder boze Rust-spelers: het niet zelf kunnen kiezen ontnam ze hun plezier in het spel, „ook al hebben deze eigenschappen geen invloed op de spelmogelijkheden en spelprestaties”.

Die laatste zin, een toevoeging van de commissie, wilde er bij mij niet in – zou spelplezier echt niet van invloed zijn op je resultaten? Maar dat was de vraag niet, het ging erom of het bij de boze spelers van Rust om een ‘authentieke keuze’ ging. Charles Taylor maakt onderscheid tussen zwakke en sterke evaluaties. Een zwakke evaluatie is een voorkeur (niet authentiek), een sterke wie jij als persoon wilt zijn (authentiek). Ik brak mijn hoofd erover: hangt dat af van de avatar die je kiest? Ik kwam er niet uit, maar vermoedde dat alle antwoorden goed kunnen zijn als je het maar weet te onderbouwen.

Eigenlijk zou iedereen dit examen filosofie moeten maken – een nuttig denkfeest – en graag voordat je op Twitter iets over Zwarte Piet roept, dan wel tobt over de lengte van je vakantie.

De opmerkelijke vraag:

Bij vrouwelijkheid als gender speelt mogelijk het probleem van aangepaste voorkeuren. Geef de betekenis van het begrip ‘gender’ weer. Geef vervolgens met dit begrip een argument voor en tegen de stelling dat Laura’s wens om deel te nemen aan een mini-missverkiezing een aangepaste voorkeur is.

De examenvragen over de mini-missverkiezing gaan over Rousseau en Sartre; waar is Simone de Beauvoir gebleven? Wel mooi dat de leerlingen een voor- en tegenargument moeten geven: dat betekent dat ze tegen hun eerste (morele) ingeving in moeten denken.