Buitenland

Airbnb verbieden? Dat kan dus

Jarenlang stond Amsterdam wagenwijd open voor toeristen. Met touringcars, goedkope vluchten en cruiseschepen bereikten zij de stad, aangemoedigd door het stadsbestuur. Marketeers van de gemeente draaiden overuren, 128 hotels bouwde de stad er in tien jaar bij en de koffers van Airbnb-toeristen rolden ongehinderd de woonwijken in.

Aan dat laatste wil het aanstaande college van de stad een eind maken. Airbnb moet verboden kunnen worden in drukke buurten, „waar de balans is verstoord”, staat in het concept-coalitieakkoord dat GroenLinks, D66, PvdA en SP woensdag presenteerden. Is dit haalbaar?

Amsterdam trekt zo’n 20 miljoen toeristen per jaar, en verwacht groei tot 30 miljoen. Het aantal Airbnb-overnachtingen stijgt, maar precieze cijfers ontbreken. Airbnb claimt 4,5 procent van het totaal aantal overnachtingen in de stad, de gemeente schat dat dit 10 tot 15 procent is.

„We willen de stad niet laten overstromen door toeristen”, zegt wethouder Laurens Ivens (SP, wonen), tevens onderhandelaar voor het nieuwe college. „Maar er komt ook geen hek om de stad.”

Onder zijn bewind voerde de stad al een meldplicht in voor verhuur via Airbnb. Ook kwam er een maximumtermijn van zestig dagen voor woningverhuur. Overtreders wacht duizenden euro’s boete.

Het komende college wil nog een stap verder gaan. Naast halvering van de verhuurtermijn tot dertig dagen, moet in sommige buurten een volledig verbod op Airbnb kunnen komen. „Dan moet je op wijkniveau denken”, zegt Ivens, die benadrukt dat de plannen nog uitgewerkt moeten worden.

Dat het juridisch kan, bevestigt Adrienne de Moor-van Vugt, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit van Amsterdam. „Kort geleden heeft de Raad van State geoordeeld dat voor vakantieverhuur, zoals Airbnb, een vergunning nodig is.” Dit is zelfs zo als iemand zijn woning maar één keer verhuurt aan toeristen. De gemeente mag per straat of wijk uitzonderingen maken op de vergunningplicht. Zonder vergunningen is de wijk Airbnb-vrij.

Ook hoogleraar staats- en bestuursrecht Jan Struik van de Vrije Universiteit ziet mogelijkheden voor een verbod. „Dit kan juridisch zeker dichtgetimmerd worden.” Al voorziet hij wel problemen voor de handhaving: „Er zijn veel te weinig toezichthouders.”

De gemeente moet namelijk bewijzen dat een woning verhuurd wordt. Daarvoor moet ‘woonfraude door verhuur’ gemeld worden, zegt De Moor-van Vught. „Vervolgens moet een controleur aantonen dat de woning niet gebruikt wordt als echte woning.” Toezichthouders moeten dus langs de deuren om Airbnb-verhuur te constateren. Dat kost veel tijd en geld.

Afspraken maken

College Amsterdam Sharon Dijksma wethouder verkeer en vervoer

Sharon Dijksma wordt wethouder in Amsterdam. Dat meldt de PvdA. De partij heeft haar voorgedragen voor de portefeuille verkeer & vervoer, water en luchtkwaliteit. Dijksma zit nu in de Tweede Kamer. De benoeming van de oud-staatssecretaris, onder andere van Infrastructuur, is onder voorbehoud dat de coalitieonderhandelingen goed verlopen. De besprekingen tussen GroenLinks, D66, PvdA en SP voor een nieuw stadsbestuur zijn nog bezig, maar de PvdA heeft het nieuws vast bekendgemaakt omdat de partij „vertrouwen heeft in het verloop van de bespreking”.

John Kersten, ex-voorzitter van FNV Bouw, volgt Dijksma in de Kamer op.

Amsterdam is een „voorbeeldgemeente”, vindt Harmen van Sprang, oprichter van shareNL, onafhankelijk adviesbureau voor deel- en platformeconomie. Hij doelt op de manier waarop de gemeente met bedrijven als Airbnb omgaat. „Ze waren wereldwijd de eerste die met Airbnb in gesprek ging en afspraken maakte.” En toch loopt Amsterdam altijd achter de feiten aan, meent Van Sprang. „Deze platformen veranderen continu, daarom is ook fluïde beleid nodig.” Zo zou het komende college in rustige wijken Airbnb-verhuur kunnen toestaan voor 75 of 90 dagen per jaar.

Van Sprang en zijn collega’s praten met bedrijven als Airbnb en met gemeenten, wereldwijd. Hij ziet meer steden worstelen. „Berlijn verbood Airbnb, maar kwam daarvan terug omdat het juridisch niet haalbaar was.” Daarnaast heeft elke stad en ieder land een ander motief voor regulering: „Spaanse steden willen niet dat de verhuuropbrengsten in Amerikaanse zakken belanden, terwijl andere steden Airbnb willen reguleren vanwege de druk op de huizenmarkt of het toerisme.”

Of Airbnb verbieden tot minder toeristen leidt, betwijfelt Van Sprang. „Uiteindelijk zitten de meesten in hotels.”

Rem op toerisme Bierfiets, touringcar en cruiseschip uit centrum

Meer dan twintig plannen hebben de partijen die straks de stad willen besturen om het toerisme in Amsterdam aan te pakken. Zo willen ze touringcars binnen de ringweg A10 weigeren en „pretvervoer” zoals de bierfiets, paardenkoets en segways terugdringen. Ook moeten op- en afstapplaatsen voor rondvaartboten buiten het centrum komen. De Passengers Terminal Amsterdam moet buiten de gemeente worden geplaatst, zodat cruiseschepen niet meer achter het Centraal Station kunnen aanmeren. Ook willen de partijen een reclamebelasting invoeren, een maximum aan grote winkelketens om „monocultuur” tegen te gaan, en zullen bed & breakfasts onder een vergunningenbeleid vallen.

Om de veranderingen te kunnen betalen, willen de partijen de toeristenbelasting verhogen naar 7 procent. Binnen de ring is dat nu 6 procent, daarbuiten 4 procent.